“Instagram heeft mijn zelfwaardering totaal de grond ingetrapt” vertelt een zogeheten ‘Instafamous’ meisje dat ik vorige week sprak. Op Instagram bijna een celebrity, voor mij gewoon een oude klasgenoot van de middelbare school. Haar Instagram account staat op dit moment op 18,3 duizend volgers. Op de vraag waarom ze haar account dan niet gewoon verwijdert, antwoordt ze: "omdat het een groot onderdeel van mijn leven is geworden"

Vorige week kwam er een bericht naar buiten van het CBS waarin pijnlijk duidelijk werd dat steeds meer jongvolwassenen (18 tot 25 jaar) zichzelf ‘verslaafd aan social media’ noemen. Regelmatig worden de Facebook, Instagram en Snapchat apps geopend om te voorkomen dat ze de laatste updates missen. Deze informatiemaatschappij waar we op dit moment in zitten is een zegen, maar het zorgt er ook voor dat we in een bepaalde isolatie verkeren.

Laten we voorop stellen dat sociale media uiteraard ook voordelen heeft. Natuurlijk, waarom zou het zo populair zijn als het zo’n grote hel is? Je kan inderdaad in contact komen met nieuwe mensen en voor jonge ondernemers is social media als een walhalla om hun bedrijf te promoten. Ook heeft social media een hoop carrières gemaakt. Kijk bijvoorbeeld naar Mason Ramsey, het jodelende kindje dat een paar weken geleden viraal ging door een filmpje waarin hij in een supermarkt staat te jodelen. Door dit filmpje, dat de hele wereld overging, mocht Mason een paar weken geleden zelfs optreden op Coachella, één van de grootste festivals ter wereld. Een droom die voor hem uitkwam.

Een nepwereld

Toch brengen apps als Instagram, Snapchat en Facebook een hoop problemen met zich mee, en dan vooral psychologisch. Laten we beginnen bij de duivel zelf: Instagram. Door alle modellen die op Instagram te zien zijn en de filters waarmee je je eigen foto mooier kan maken, is er een bepaald beeld ontstaan waarbij iedereen er zo goed mogelijk uit moet zien. Kinderen van 14 vergelijken zichzelf constant met de gemaakte perfectie die ze op het internet zien, gooien filters op hun selfies die hun neus of oren iets kleiner maken en plaatsen dit op hun account.
Dan is het tijd voor het volgende stadium: de reacties. Als de reacties negatief zijn of niet positief genoeg, wordt de foto vaak verwijderd. En dat terwijl de foto misschien heel normaal was. Helaas, de reacties bepalen. Het account van veel jongeren is een expositie geworden waarin ze zichzelf exposeren, maar zijn ze nog wel zichzelf, of zijn ze ook onderdeel geworden van deze nepwereld?

Dan een andere app: Snapchat. Als ex-gebruiker van deze app spreek ik uit ervaring. Met deze app kan je foto’s of filmpjes maken van iets dat je op dat moment doet of waar je op dat moment bent. Zo’n foto of filmpje heet een snap. Deze snap kun je naar mensen sturen die hem dan eenmalig kunnen bekijken, waarna hij weer verdwijnt. Vaak zijn dit hele simpele snaps, zoals het eten van een broodje of het leren van een toets. Heel onschuldig natuurlijk, maar ook niet super boeiend. Laten we eerlijk wezen.

In principe geven we niks om deze momenten die we te zien krijgen. Toen ik deze app nog had, keek ik vaak zonder emotie naar alle snaps die mensen mij stuurden, en ik merkte dat dit bij de mensen om mij heen ook zo was. Maar waarom zou je zo’n app blijven gebruiken als je 80% van al die foto’s en filmpjes niet interessant vindt? Omdat je je belangrijk voelt. Je hebt het gevoel dat mensen aan je denken, omdat ze naast al die 80 andere namen óók jouw naam hebben aangevinkt. Je wil graag onderdeel van iets zijn, en door telkens dit soort foto’s van mensen te krijgen krijg je een bevestiging dat je erbij hoort. Ook al gaan die foto’s je niks aan. Je bent dolblij als je scherm na een half uur volstaat met foto’s en filmpjes van bekende en onbekende mensen, omdat je je niet alleen voelt. Een scherm dat oplicht met onzin is soms het licht op donkere momenten.